{"id":380,"date":"2020-05-22T04:46:33","date_gmt":"2020-05-22T04:46:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/?p=380"},"modified":"2020-05-23T11:26:15","modified_gmt":"2020-05-23T11:26:15","slug":"gebruikers-is-taalfabriek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/2020\/05\/22\/gebruikers-is-taalfabriek\/","title":{"rendered":"Gebruikers is die taalfabriek"},"content":{"rendered":"\n

Opvallend is die baie nuwe woorde wat in di\u00e9 tyd geskep word. In Nederland is \u2019n koronawoordeboek by Taalbank.nl<\/a> in die nuus; hier grendeltydskeppings by Afrikaans.com<\/a>. In die Woordeboek van Afrikaans Vandag<\/em>, by afrikaans-vandag.co.za<\/a>, is April en Mei se nuwe opnames nie net virusverwant nie; ook ander werklikhede word weerspie\u00ebl. Dit maak bly. <\/p>\n\n\n\n

Kinders word aangemoedig om kreatief te wees.\nOns skep: kuns, musiek, uitvindings, wetenskap, tegnologie. Ons maak tuin, bak\nkoek, met bestanddele wat ons het, en wat ons koop. Kom dit by taal, dan kom\nmense en s\u00ea: Moenie dit nie, nie dat nie, doen liewer sus as so. <\/p>\n\n\n\n

As di\u00e9 moets en moenies oor grammatika gaan, s\u00ea maar re\u00ebls vir die vorming van meervoude, verkleinwoorde, trappe van vergelyking, idiomatiese taalgebruik, of die grondbeginsels van Afrikaanse spelling, koppelteken of deelteken, los of vas, dan is die saak reg, en \u2013 te oordeel na wat \u2019n mens op Facebook en elders soms sien \u2013 bes moontlik nodig. Daarvoor het ons VivA<\/a> se nuwe Taalonderrigportaal, wat di\u00e9 week bekend gestel is, en die AWS. Maar vir woorde, woordeskat, is asse en maars minder heilsaam. Om di\u00e9 tyd in taal te omvat, het ons baie woorde nodig. <\/p>\n\n\n\n

Ons kan woorde by ander tale steel \u2013 as \u2019n\nwoord eers geleen is, word dit nie maklik teruggegee nie. Ons kan die\noorspronklike spelling behou: dalgona<\/em>, kombucha<\/em>, Machina\nsapiens<\/em>, magwinya<\/em>, quinoa<\/em>, scoby<\/em>, shisa nyama<\/em>. Of,\nmet die AWS byderhand, verafrikaans: antroponose<\/em>, komboetja<\/em>, pareidolie<\/em>,\npoliamoreus<\/em>, so\u00f6nose<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

Ons kan woorde saamvoeg: aanjaagfooi, anderjanstorie,\nbogberig<\/em>, deugpronker<\/em>, skuldverklikker<\/em>, spoedtarief, spookwedstryd<\/em>.\nOns kan woorde herhaal: aanpoer-poer<\/em>, hanna-hanna<\/em>. Ons kan woorde\nsplit, vir beklemtoning \u2019n kragwoord invoeg: Haibleddiek\u00f4na<\/em>, dit was alles\nverbleddieniet!<\/em> <\/p>\n\n\n\n

Om korter, kragtiger te s\u00ea, kan ons woorde\nverkort: nemma<\/em>, pedi<\/em>, rona<\/em>. Dele afkap, wat oorbly\nsaamvoeg: betereinder<\/em>, kletsbot<\/em>, kosmeseuties<\/em>, molla<\/em>,\nteleurgang<\/em>, Trumpspoedig<\/em>. Ons kan aan woorde nuwe funksies toeken: fotobom<\/em>,\nhet gefotobom<\/em>; Instagram<\/em>, instagrambaar<\/em>; WhatsApp<\/em>, whatsapps<\/em>,\nhet<\/em> gewhatsapp<\/em>; het<\/em> gezoom<\/em>. Uit komplekse woorde kan\nons eenvoudiger woorde skep: kureer <\/em>uit kurator<\/em>; spookskryf <\/em>uit\nspookskrywer<\/em>; stoomrol<\/em> uit stoomroller<\/em>. Van beginletters van woorde\nkan ons letternaamwoorde en akronieme maak: Ears<\/em>, KWAK<\/em>. Ons kan nuwe\nwoorde van allerlei soorte bedink: beandering<\/em>, jintoelina<\/em>, onthaasting<\/em>,\nskaloeloe<\/em>, tjaks<\/em>. Nuwe uitdrukkings skep: Die agteros uit die\nkraal skop.<\/em> Na die berg geabba wees. Dis \u2019n toutjie wat \u2019n galg gaan\nword.<\/em>  (Dankie, Heino du Plessis, vir\njou bruikbare nuutskeppings.)<\/p>\n\n\n\n

\u2019n Gesonde, lewenskragtige taal vul sy woordeskat\nop \u00e1l di\u00e9 maniere aan. <\/p>\n\n\n\n

Baie bly eendagsvlie\u00eb; ander trek aandag,\nword van mond na mond, na papier, na woordeboeke oorgedra. J\u00falle is die fabriek;\nwoordeboeke die houers waarin ons j\u00falle woorde verpak. <\/p>\n\n\n\n

Hoe meer ons het, hoe meer opsies het ons om\ninhoud oor te dra \u2013 fyn, genuanseerd drome, gedagtes, idees te verwoord. As\nAfrikaans jou taal is, as jy dit ken, daarin leef, volg jy onbewus die re\u00ebls\nvan die grammatika wat jy as kind, spontaan, geleer het. Dis in jou kop. Gebruik\ndit.<\/p>\n\n\n\n

En help ons deur betrokke te raak by Afrikaans Vandag se leesprogram. <\/p>\n\n\n\n

Hoe? <\/p>\n\n\n\n

Vestig ons aandag op woorde en uitdrukkings wat nog NIE opgeneem is<\/strong> in die nuutste uitgawes van Afrikaans se groot een- en tweetalige woordeboeke nie \u2013 maak seker by Pharos Aanlyn<\/a> en\/of in VivA se Woordeboekportaal. Dit kan \u2019n nuwe woord, frase of uitdrukking wees, of \u2019n nuwe betekenis by \u2019n woord wat reeds bestaan. Dit kan tipies wees van jou omgewing, of die veld waarin jy werk.<\/p>\n\n\n\n

Laat weet ons daarvan deur di\u00e9 vorm<\/a> te voltooi.<\/p>\n\n\n\n

\u2019n Verkorte weergawe van hierdie blog verskyn op 22 Mei 2020 in die rubriek<\/em> Woordwisseling in<\/em> \"\".

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n