{"id":467,"date":"2020-09-11T05:40:47","date_gmt":"2020-09-11T05:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/?p=467"},"modified":"2020-09-11T05:40:49","modified_gmt":"2020-09-11T05:40:49","slug":"tsamaea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/2020\/09\/11\/tsamaea\/","title":{"rendered":"Tsamaea"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image is-style-default\"><figure class=\"aligncenter size-medium\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/taaldinosourus-1-300x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-469\" srcset=\"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/taaldinosourus-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/taaldinosourus-1.jpg 510w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Inderdaad. Soos iemand dit di\u00e9 week stel: \u201cSodra politiek en taal en veral onkunde meng, kom daar \u2019n boggerop.\u201d Gelukkig laat die sosiale media \u2019n mens toe om taaldinosourusse en hul venyn met \u2019n enkele klik in die doofpot te stop: Tsamaea, hamba, gaan weg.<\/p>\n\n\n\n<p>Geen natuurlike taal is in alle opsigte eensoortig nie. Geen\nniekunsmatige taal word in alle omstandighede deur al sy sprekers eenders\ngebruik nie. \u2019n Taal sonder verskeidenheid, skakerings, nuanses is kleurloos, saai,\nop die randjie van uitsterwing, op die nipper na dood.<\/p>\n\n\n\n<p>Die woorde wat ons kies, word bepaal deur die situasie, die doel\nvan die kommunikasie, die waarvandaan van die spreker of skrywer en die\nkomvandaan van die hoorder of leser; deur geskiedenis, plek, ouderdom, opvoedingspeil,\nonderwys, taalkennis, -vaardigheid, -gevoel.<\/p>\n\n\n\n<p>Taalgebruik vind plaas op \u2019n skaal wat allerhande interessante moontlikhede\nbied. Aan die een kant, op die verste punt, l\u00ea die statiese register:\nversteende woorde, taalfossiele, \u2019n dro\u00eb, vervelige skryfstyl, geykte\nuitdrukkings, vakterminologie, woorde wat net op papier bestaan, wat omtrent\nniemand meer gebruik nie. Op die ander punt, aan die teenoorgestelde kant, l\u00ea die\nintieme register, elke individu se persoonlike variant, eie idiolek, huislik, gesellig,\ninnig. Tussen di\u00e9 twee pole l\u00ea die formele; beriggewende, adviserende of\nkonsulterende, opvoedkundige; en informele register, geselstaal, wat soms\noorgaan in plat.&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>Stilistiese variasie word gewoonlik deur die onderskeid\nformeel-informeel aangedui. <\/p>\n\n\n\n<p>Formeel is amptelik, saaklik, plegtig, word gekenmerk deur\nvoorgeskrewe woorde en frases, maak \u2019n stywe, dalk stroewe, soms outydse indruk.\n\u2019n Staties-formele register is vroe\u00ebr, ongunstig, kanselarytaal genoem, na die\nstyl wat eens in kanselarye, staatsdienskantore, gebruiklik was.<\/p>\n\n\n\n<p>Party woorde en uitdrukkings is hoofsaaklik formeel (<em>\u2019n aanvang\nneem<\/em>, <em>derhalwe<\/em>, <em>in die eg verbind<\/em>, <em>kotelet<\/em>); ander\nhoofsaaklik informeel (<em>afskop<\/em>, <em>soentoe<\/em>, <em>afhaak<\/em>, <em>bib<\/em>,\n<em>Skelmbos, Stellies<\/em>). Tussen formeel en informeel l\u00ea \u2019n groot groep\nneutrale woorde en frases wat ewe goed in albei style pas (<em>begin<\/em>, <em>daarom<\/em>,\n<em>trou<\/em>, <em>tjop<\/em>, <em>biblioteek<\/em>, <em>Stellenbosch<\/em>). Elke\nsinoniem het \u2019n ander gevoelswaarde.<\/p>\n\n\n\n<p>Party mense kommunikeer van nature aan die formele kant van die\nskaal; ander van nature aan die informele kant, of gebruik oorwegend\nstreektaal, of beroepstaal, wat formeel of informeel kan wees. Omdat Engels heeltyd\ndigby is, is die gebruik van Engelse woorde in al die registers aanloklik. Die Engelse\nwoord kom dikwels spontaan. Kodewisseling kom algemeen voor.<\/p>\n\n\n\n<p>By teks wat professioneel versorg word, hou \u2019n teksredakteur en\nproefleser \u2019n oog oor styl en ortografie. \u2019n Teks wat te formeel of te\ninformeel is, woorde wat alleen in \u2019n bepaalde streek of vakgebied bekend is, verskillende\nsoorte sleng, of krag- of vloek- of taboewoorde kan sommige lesers dalk\nvervreem of ontstel. Verskillende style en registers deurmekaar lyk dalk verspot.\n\u2019n Oormaat Engelse woorde kan as lui of onverskillig ervaar word. Hiermee moet taalwerkers\nrekening hou.<\/p>\n\n\n\n<p>Maar nie altyd en oral nie. En nooit op \u2019n pedantiese, afbrekende,\nkwetsende manier wat moedertaalsprekers in hul eie taal onseker en ontuis laat\nvoel nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><em>\u2019n<strong> <\/strong>Verkorte weergawe van hierdie blog verskyn op 11 September 2020 in die rubriek <\/em>Woordwisseling <em>in <\/em><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"120\" height=\"50\" class=\"wp-image-257\" style=\"width: 120px;\" src=\"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Beeld.jpg\" alt=\"\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inderdaad. Soos iemand dit di\u00e9 week stel: \u201cSodra politiek en taal en veral onkunde meng, kom daar \u2019n boggerop.\u201d Gelukkig laat die sosiale media \u2019n mens toe om taaldinosourusse en hul venyn met \u2019n enkele klik in die doofpot te stop: Tsamaea, hamba, gaan weg. Geen natuurlike taal is in alle opsigte eensoortig nie. Geen &hellip; <a href=\"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/2020\/09\/11\/tsamaea\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Tsamaea<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[38,39,33,40,36,34,35,21,37],"class_list":["post-467","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-formeel","tag-informeel","tag-kommunikasie","tag-pedanties","tag-preskriptief","tag-register","tag-styl","tag-taal","tag-taalgebruik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=467"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":470,"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/467\/revisions\/470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.afrikaans-vandag.co.za\/aktueel\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}